اتاق عمل حساس‌ترین بخش هر بیمارستان و مرکز جراحی است. در این محیط، کوچک‌ترین آلودگی می‌تواند عواقب جبران‌ناپذیری برای بیمار به همراه داشته باشد و منجر به عفونت‌های ثانویه پس از عمل شود. به همین دلیل، استفاده از البسه و منسوجات استریل یکی از اصول اولیه و حیاتی در جراحی محسوب می‌شود. پک‌های استریل جراحی و انواع شان استریل که توسط شرکت‌های تخصصی مانند بهزیست طب تولید می‌شوند، نقش سربازان خط مقدم را در حفظ محیط ایزوله اتاق عمل ایفا می‌کنند. در این مقاله به بررسی اهمیت، انواع و ویژگی‌های این محصولات استریل می‌پردازیم.

پک استریل جراحی چیست؟ پک جراحی مجموعه‌ای هماهنگ و آماده از منسوجات یکبار مصرف است که برای یک عمل جراحی خاص طراحی و استریل شده است. این پک‌ها به صورت یکپارچه بسته‌بندی می‌شوند تا جراح و تیم اتاق عمل بتوانند بدون اتلاف وقت و با اطمینان از استریل بودن کامل، از محتویات آن استفاده کنند. یک پک جراحی استاندارد معمولا شامل گان‌های جراحی برای پزشک و دستیاران، شان‌های مختلف، حوله دست خشک‌کن و کاورهای مخصوص تجهیزات است. تنوع این پک‌ها بر اساس نوع جراحی (مانند پک ارتوپدی، قلب، سزارین، چشم و عمومی) تعیین می‌شود.

نقش شان استریل در کنترل عفونت شان (Drape) به پارچه‌های استریلی گفته می‌شود که برای پوشاندن بخش‌هایی از بدن بیمار یا میزهای ابزار جراحی استفاده می‌شوند تا یک سد حفاظتی بین ناحیه استریل و غیر استریل ایجاد کنند. شان‌ها به چند دسته اصلی تقسیم می‌شوند: ۱. شان ساده استریل: برای پوشاندن سطوح یا بخش‌هایی از بدن بیمار که نیازی به شکاف جراحی ندارند. ۲. شان پرفراژدار (سوراخ‌دار): این شان‌ها دارای یک خروجی یا سوراخ در مرکز خود هستند که دقیقا روی محل جراحی قرار می‌گیرد و دسترسی پزشک را به موضع عمل فراهم می‌کند، در حالی که اطراف آن کاملا پوشیده و استریل باقی می‌ماند. ۳. شان مانیتورینگ یا کاور تجهیزات: برای پوشاندن دستگاه‌های حساس اتاق عمل جهت جلوگیری از انتقال آلودگی به آن‌ها.

چرا سیستم یکبار مصرف استریل جایگزین پارچه‌های چندبار مصرف شد؟ در گذشته از پارچه‌های نخی چندبار مصرف در اتاق عمل استفاده می‌شد که پس از هر عمل شسته و اتوکلاو می‌شدند. اما امروزه استانداردهای جهانی به سمت منسوجات یکبار مصرف استریل حرکت کرده است. دلایل این تغییر عبارتند از:

• مقاومت در برابر نفوذ مایعات: پارچه‌های نخی خیس می‌شوند و خون و مایعات بدن بیمار را به راحتی عبور می‌دهند که این امر عامل انتقال میکروب است. در حالی که پک‌های استریل یکبار مصرف مدرن از پارچه‌های چندلایه (مانند SMS) ساخته می‌شوند که کاملا ضد آب و دافع مایعات هستند.
• عدم تولید پرز: پارچه‌های سنتی پرز تولید می‌کنند که معلق شدن این پرزها در هوای اتاق عمل می‌تواند وارد زخم بیمار شده و روند بهبودی را مختل کند. محصولات یکبار مصرف فاقد هرگونه پرز هستند.
• تضمین استریل بودن: فرآیند استریل‌سازی صنعتی (معمولا با گاز اتیلن اکساید یا اشعه گاما) کارایی بسیار بالادتری نسبت به دستگاه‌های اتوکلاو بیمارستانی سنتی دارد.

ویژگی‌های پک‌های استریل بهزیست طب شرکت بهزیست طب با اخذ مجوزهای لازم از اداره صمت خراسان رضوی و اداره تجهیزات پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، محصولات استریل خود را در محیط‌های کلین‌روم (اتاق تمیز) استاندارد تولید می‌کند. بسته‌بندی این پک‌ها دارای نشانگرهای استریل است که به پرسنل اتاق عمل اطمینان می‌دهد محصول فرآیند استریل‌سازی را به طور کامل طی کرده است. پارچه‌های به کار رفته در این پک‌ها علاوه بر استحکام بالا در برابر کشش و پارگی، قابلیت تنفس دارند تا جراح در طول عمل‌های طولانی احساس گرما و کلافگی نکند.

نتیجه‌گیری سرمایه‌گذاری در تامین پک‌های استریل جراحی و شان‌های باکیفیت، در واقع سرمایه‌گذاری روی اعتبار مرکز درمانی و حفظ جان بیماران است. کاهش نرخ عفونت‌های بیمارستانی، افزایش سرعت آماده‌سازی اتاق عمل و راحتی کادر درمان از دستاوردهای مستقیم استفاده از منسوجات استریل یکبار مصرف بهزیست طب است.